We zien onszelf graag als open-minded en eerlijk. Iemand die mensen beoordeelt op wie ze zijn, niet op hoe ze eruitzien of waar ze vandaan komen. Toch heeft iedereen ze: onbewuste vooroordelen. Een mening voordat je iemand echt kent. Ze zitten diep in ons brein verankerd en beïnvloeden vaker dan we denken hoe we naar anderen kijken en hoe we beslissingen nemen. Maar hoe herken je het bij jezelf?
Wat zijn onbewuste vooroordelen?
Onbewuste vooroordelen zijn automatische gedachten of aannames over groepen mensen. Ze ontstaan door je eigen referentiekader; de kijk die je hebt door je opvoeding, cultuur, media en persoonlijke ervaringen. Je brein gebruikt ze als een soort snelkoppeling om de wereld begrijpelijk te maken. Dat is handig, maar niet altijd eerlijk of gebaseerd op de waarheid. Deze vooroordelen kunnen gaan over bijvoorbeeld leeftijd, geslacht, afkomst, uiterlijk, beroep of gedrag. Het lastige is dat je ze vaak hebt zonder dat je het doorhebt. Ga bijvoorbeeld maar eens bij jezelf na wat je denkt wanneer je een zwerver op straat tegenkomt, of iemand die van top tot teen is getatoeëerd. Vul je dan al gedachtes onbewust in over deze mensen?
Hoe herken je ze bij jezelf?
Hoewel ze onbewust zijn, zijn er wel signalen die je kunnen helpen ze zichtbaar te maken. Wordt bewust van je gedachtes en aannames.
- Let op je eerste reactie
Neem de tijd om je eerste reacties te analyseren. Wat denk je bijvoorbeeld als je iemand voor het eerst ziet? Die eerste, snelle gedachte is vaak eerlijker dan je misschien wilt toegeven. Het gaat niet om die gedachte zelf, maar om wat je ermee doet. Stel jezelf de vraag: waar komt deze gedachte vandaan?
- Merk op wanneer je generaliseert (over één kam scheren)
Gebruik je woorden als “altijd”, “typisch” of “die mensen”? Dan is de kans groot dat je vanuit een vooroordeel redeneert in plaats van vanuit een individuele ervaring. Je kan mensen over één kam scheren als ze bijvoorbeeld aan een bepaald uiterlijk kenmerk voldoen.
- Observeer ook je gedrag
Nu je bewust bent van je eerste reactie is het ook belangrijk om naar je gedrag te kijken. Soms zit het niet in wat je denkt, maar in wat je doet: Met wie maak je sneller een praatje? Wie neem je serieuzer? Bij wie voel je je ongemakkelijk? Je gedrag kan een spiegel zijn van je onbewuste aannames.
- Sta open voor feedback
Soms zien anderen dingen die jij zelf niet ziet. Als iemand je wijst op mogelijk bevooroordeeld gedrag, schiet dan niet meteen in de verdediging. Zie het als een kans om te leren en neem jezelf onder de loep.
Waarom is het belangrijk om ze te herkennen?
Onbewuste vooroordelen beïnvloeden hoe we keuzes maken. Wie geven we een kans? En wie niet? Dit doen we zelfs op het gebied van de liefde. Wanneer je dit onbewust of bewust blijft doen, doe je mensen tekort maar ook jezelf. Misschien loop je op deze manier wel de liefde van je leven mis.
Onbewuste vooroordelen maken je geen slecht mens, ze maken je menselijk. Maar er niets mee doen? Dat is een gemiste kans. Ga met jezelf aan de slag en sta open. Heb jij weleens meegemaakt dat je vooraf een ander beeld had van iemand dat niet klopte toen je hem of haar leerde kennen? Laat het ons weten in de comments en inspireer andere leden met jouw verhaal!
